انواع نمودارها – ۲ (نمودارهای مقایسه‌‌ای)

جادوبی نمودارها انواع نمودارها – ۲ (نمودارهای مقایسه‌‌ای)
نمودارهای مقایسه‌‌ای

نمودارها

انواع نمودارها – ۲ (نمودارهای مقایسه‌‌ای)

آشنایی با انواع نمودارها یکی از لازمه‌های استفاده‌ی صحیح از سرویس‌های داشبوردساز نظیر «جادوبی» است. در همین راستا قصد معرفی مهمترین نمودارها برای بصری‌سازی اطلاعات را داریم. همانطور که در پست «نمودارها، منحنی‌ها، دیاگرام‌ها و بصری‌سازی» گفته شد، نمودارها به سه دسته تقسیم‌بندی می‌شوند. مبنای این دسته‌بندی هدف استفاده از نمودار است:

الف) نمودارهای مقایسه‌ای؛ برای مقایسه بین دو متغیر (یا بیشتر) به کار می‌روند.

ب) نمودارهای پراکندگی؛ پراکندگی داده‌ها را بر روی یک صفحه مشخص می‌کنند.

ج) نمودارهای رابطه‌ای؛ رابطه‌ی متغیرها را با یکدیگر نشان می‌دهند.

نمودارهای مقایسه‌ای خود به دو دسته تقسیم می‌شوند:

– آن‌هایی که سهم اجزای مختلف از یک کُل را نمایش می‌دهند.

– آن‌هایی که اهداف دیگری نظیر مقایسه‌ی مقادیر در طول زمان را بر عهده دارند.

در این پست به دسته‌ی اول نمودارها مقایسه‌ای (یعنی نمودارهای مقایسه‌ای که سهم اجزای مختلف از یک کُل را نمایش می‌دهند) اشاره می‌شود. لازم به ذکر است که «جادوبی» از تمامی انواع این نمودارها پشتیبانی می‌کند و شما با استفاده از آن می‌توانید، از انواع این نمودارها برای بصری‌سازی اطلاعات کسب‌وکارتان استفاده کنید.

۱- نمودار دایره‌ای یا کیکی

۲- نمودار سنکی

۳- نمودار رسوبی

۴- نمودار منطقه‌ای انباشته یا تجمعی

۵- نمودار میله‌ای انباشته یا تجمعی


۱- نمودار دایره‌ای

معرفی:

نمودار دایره‌ای (Circle chart) یا نمودار پای (Pie chart) در پست «انواع نمودارها – ۱» که به معرفی نمودارهای پایه‌ای می‌پردازد، معرفی شد. لذا از توضیح مجدد آن خودداری می‌شود.


۲- نمودار سنکی

معرفی:

نمودارهای سنکی (Sankey diagram) گونه خاصی از نمودارهای جریان هستند که عرض یا ضخامت هر کمان نسبت مقدار جریان را نشان می‌دهد. این نمودارها عمدتاً برای تصویر کردن تبادلات انرژی، مواد یا هزینه میان فرآیندها و گزارش جریان انرژی و مواد در سطوح کلان به کار می‌رود.

نمودار جریان انرژی در یک موتور احتراق
نمودار جریان انرژی در یک موتور احتراق

کاربرد:

نمودارهای سنکی بر روی جریان‌ها یا نقل و انتقالات بزرگ درون یک سیستم تأکید می‌کنند و می‌توان با کمک آن‌ها بخش‌های عمده یک جریان کلی را شناسایی کرد. معمولاً نمودارهای سنکی کمیت‌های ثابت درون مرزهای یک سیستم را نشان می‌دهند.

  • اداره اطلاعات انرژی ایالات‌متحده (EIA) سالانه چندین نمودار سنکی را در قالب گزارش‌هایی منتشر می‌کند که تولید و مصرف گونه‌های مختلف انرژی (الکتریکی، نفت و …) را در آن سال نمایش می‌دهند.
  • بن اشمیت (Ben Schmidt)، استادیار تاریخ در دانشگاه نورث ایسترن (Northeastern University) ، نمودار سنکی برای نمایش رابطه رشته دانشگاهی افراد و شغل آن‌ها تهیه کرده است.
نمودار سنکی رابطه رشته دانشگاهی و شغل
نمودار سنکی رابطه رشته دانشگاهی و شغل

نحوه رسم:

رسم دستی نمودار سنکی (انرژی) شامل نکات زیر است:

  • ورودی‌ها در سمت چپ نمودار واقع می‌شوند.
  • خروجی‌های مفید در سمت راست واقع می‌شوند.
  • خروجی‌های غیرمفید (ضایعات) به‌صورت کمان‌های عمودی و رو به سمت پایین کشیده می‌شوند.
  • عرض هر کمان بیانگر (نسبت) مقدار انرژی مربوط به آن کمان است درحالی‌که طول کمان‌ها ارتباطی با مقدار انرژی ندارند.


۳- نمودار رسوبی

معرفی:

دیاگرام‌های رسوبی (Alluvial diagram) گونه‌ای از دیاگرام‌های جریان هستند که هدف از توسعه آن‌ها نمایش تغییرات در ساختار شبکه در طول زمان بوده است. وجه‌تسمیه این نمودارها پیدایش مخروط‌های رسوبی است که به‌طور طبیعی توسط خاکی که در آب جاری رسوب می‌کند، تشکیل می‌گردد. نمونه‌ای از این نمودارها در شکل زیر نمایش داده شده است.

نمونه‌ای از دیاگرام رسوبی
نمونه‌ای از دیاگرام رسوبی

کاربرد:

یکی از اصلی‌ترین کاربردهای دیاگرام‌های رسوبی در نمایش تغییرات ساختاری در شبکه‌های پیچیده است. این نمودارها می‌توانند جهت نمایش هرگونه تغییرات در ترکیب گروه‌ها در حالات یا زمان‌های مختلف به ­کار گرفته شوند و اطلاعات آماری را نیز به همراه داشته باشند. همچنین آن‌ها می‌توانند جهت نشان دادن الگوهای جریان در یک شبکه ثابت در طول زمان بکار روند. به‌عنوان نمونه می‌توان از این نمودار جهت نمایش چگونگی حرکت بازدیدکنندگان سایت از صفحه‌ای به صفحه دیگر استفاده نمود.

نحوه رسم:

رسم این نمودار، همان‌طور که از شکل آن نیز مشخص است، به‌سادگی نمودارهای دیگر نیست. البته نسخه‌های ساده‌تری (از نظر رسم) برای این نمودار وجود دارد که از نظر گرافیکی در سطح نازل‌تری از شکل‌های این قسمت است. برای رسم این نمودار دو مرحله اصلی عبارت‌اند از: ۱- تعیین گروه‌های اصلی که (در طول زمان) تغییر یافته‌اند ۲- رسم تغییرات. شکل زیر این موضوع را نشان داده است.

رسم دیاگرام رسوبی
رسم دیاگرام رسوبی

نرم‌افزار الویال‌جنریتور (Alluvial Generator) از رسم این نوع نمودار پشتیبانی می‌کند.

توضیحات تکمیلی:

یکی از ساده‌ترین روش‌های رسم دیاگرام رسوبی نوشتن اقلام در ستون‌های مجزا و وصل کردن آن‌ها به حالت تغییر یافته خود با رنگ معین است. نمونه‌ای از این نحوه رسم را در شکل زیر می‌بینید. «جادوبی» از این نمودار پشتیبانی می‌کند. منتاها نمودار رسوبی را نوعی نمودار سنکی (Sankey) در نظر می‌گیرد. نمودار سنکی جادوبی، نموداری دو الی چندمرحله ای است که در آن اگر مراحل، بازه‌ی زمانی فرض شود، آنگاه نمودار، نمودارِ رسوبی خواهد بود.

نمونه ساده رسم دیاگرام رسوبی
نمونه ساده رسم دیاگرام رسوبی

۴- نمودار منطقه‌ای انباشته یا تجمعی

این نمودار حالت خاصی از نمودار منطقه‌ای است. برای همین ابتدا نمودار منطقه‌ای را معرفی می‌کنیم و در خلال آن به معرفی نمودار منطقه‌ای انباشته یا تجمعی می‌پردازیم.

معرفی:

نمودار منطقه‌ای (Area chart) جهت نمایش روابط میان سری‌های زمانی بکار می‌رود؛ اما برخلاف نمودارهای خطی، آن‌ها حجم را نیز می‌توان به‌خوبی نمایش می‌دهند. در اکثر موارد این نوع نمودارها دو یا تعداد بیشتری موضوعات را با یکدیگر مقایسه می‌کنند.

نمودار منطقه‌ای
نمودار منطقه‌ای

کاربرد:

این نوع نمودارها زمانی که با روندهای کلی در تعامل هستیم بسیار سودمند هستند. بلکه بهترین شکل کاربرد آن‌ها زمانی است که می‌خواهیم روند چندین سری زمانی را که در میان آن‌ها رابطه جزء به کل مطرح است در یک‌شکل نمایش دهیم.

نحوه رسم:

رسم این نمودارها شبیه نمودارهای خطی است با این تفاوت که مساحت زیر منحنی هم می‌بایست نمایش داده شود و بدین ترتیب تقدم و تأخر سری‌های زمانی (متغیرها) نیز اهمیت می‌یابد؛ زیرا سطح زیر یک منحنی می‌تواند به کل منحنی دیگر را بپوشاند. لازم به ذکر است که بیشتر نرم‌افزارهای آماری و بصری‌سازی از این نوع نمودار پشتیبانی می‌کنند.

توضیحات تکمیلی:

این نوع نمودارها، بسته به کاربرد، سه گونه مختلف دارند. شکل بالا نوع ساده (استاندارد) آن‌ها را نمایش می‌دهد. نوع تجمعی و تجمعی ۱۰۰% به ترتیب در زیر آمده است.

نمودار منطقه‌ای تجمعی
نمودار منطقه‌ای تجمعی
نمودار منطقه‌ای تجمعی 100%
نمودار منطقه‌ای تجمعی ۱۰۰%

۵- نمودار میله‌ای انباشته یا تجمعی

همچون نمودار قبل، این نمودار هم حالت خاصی از نمودار میله‌ای است. نمودار میله‌ای (Bar chart) نموداری است که برای نمایش دادن داده‌های گروه‌بندی‌شده از میله‌های مستطیلی‌شکلی استفاده می‌کند که طول هر یک بیانگر مقدار متناسب با هر گروه داده است. بدین ترتیب شباهت زیادی بین این نوع از نمودارها با نمودارهای هیستوگرام وجود دارد. در شکل زیر، هر سطر بیانگر مقدار تجمعی مربوط به شبکه‌های مختلف در زمان مشخص است. این نمودار ازآن‌جهت که مقادیر را در محور افقی نشان می‌دهد، از نوع افقی بوده و ازآن‌جهت که مقادیر انباشته (Stacked) یا تجمعی را به‌جای مقادیر اصلی بیان می‌کند، انباشته نامیده می‌شود.

نمودار میله‌ای افقی انباشته
نمودار میله‌ای افقی انباشته

نمودار میله‌ای می‌تواند عمودی هم ترسیم گردد که به آن نمودار میله‌ای ستونی می‌گویند. در شکل زیر مقادیر (درصد) مربوط به چهار گزینه مختلف در ارتباط با چهار کشور مختلف در قالب نمودار میله‌ای عمودی نشان داده شده است. این نمودار ازآن‌جهت که در قبال هر یک از کشورها، مقادیر گروهی از اقلام مختلف را نشان می‌دهد گروهی نامیده می‌شود.

نمودار میله‌ای ستونی-گروهی
نمودار میله‌ای ستونی-گروهی

کاربرد:

از نمودارهای میله‌ای برای نمایش و مقایسه فراوانی مقادیر، نسبت‌ها و درصدها استفاده می‌شود. این نوع نمایش امکان مقایسه گروه‌های مختلف داده و کلی‌گویی درباره داده را به دست می‌دهد.

نحوه رسم:

نمودارهای میله‌ای در رسم از ساده‌ترین انواع نمودارها هستند. برای رسم تنها کافی است مقادیر (چه مقدار واقعی، چه درصد و چه مقدار تجمعی) مربوط به هر یک از اقلام محاسبه شده و در قالب یک میله مشخص در جای معین خود ترسیم شود. لازم به ذکر است که بیشتر نرم‌افزارهای آماری و بصری‌سازی از این نوع نمودار پشتیبانی می‌کنند.

توضیحات تکمیلی:

میله‌ها می‌توانند مستطیلی، استوانه‌ای، هرمی یا مخروطی باشند. در زیر نمونه‌هایی از آن‌ها آورده شده است.

نمونه‌هایی از انواع نمودار میله‌ای
نمونه‌هایی از انواع نمودار میله‌ای

برچسب ها :

درج دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*